Araç aküsü soğukta biter, çünkü düşük sıcaklık akünün içindeki kimyasal tepkimeyi yavaşlatıp verebileceği gücü azaltırken, koyulaşan motor yağı yüzünden marş motoru aynı anda her zamankinden daha fazla güç ister. Yazın sorunsuz çalışan ama zaten yorgun olan bir akü, ilk sert ayazda bu iki etkinin birleşmesiyle pes eder. Çoğu zaman akü bir gecede bozulmaz; kış sadece var olan zayıflığı ortaya çıkarır.
İyi haber şu ki bu arızanın büyük kısmı önceden fark edilebilir. Basit bir voltaj ölçümü, birkaç uyarı işaretine dikkat etmek ve kısa yol alışkanlıklarını değiştirmek, buz gibi bir sabah kontağı çevirdiğinizde sessizlikle karşılaşma ihtimalini ciddi biçimde düşürür. Aşağıda akünün neden zorlandığını, ne zaman değişmesi gerektiğini ve takviyeyle çalıştırmanın doğru sırasını bulacaksınız.
İçindekiler
Soğuk Hava Aküyü Neden Zorlar?

Benzinli ve dizel otomobillerin neredeyse tamamında kurşun asit akü kullanılır. Bu akülerde enerji, kurşun plakalarla asit çözeltisi arasındaki tepkimeyle üretilir ve tepkime sıcaklık düştükçe yavaşlar. Bu yüzden aynı akü, sıfırın altındaki bir sabahta ılık bir güne göre daha az akım verebilir. Battery University’nin düşük sıcaklıkta deşarj notları da soğuğun kullanılabilir kapasiteyi düşürdüğünü anlatır.
Öte yandan motor da işi zorlaştırır. Soğukta yağ koyulaşır, pistonların ve krank milinin dönmesi için marş motorunun daha fazla güç harcaması gerekir. Yani ihtiyaç arttığı anda arz azalır. Akü yeni ve tam doluysa bu farkı rahatça kapatır; yaşlı, yarı dolu ya da sülfatlanmış bir akü ise tam bu noktada yetersiz kalır.
Boş akü donabilir mi?
Evet, tamamen boşalmış bir akü donabilir. Dolu bir akünün elektroliti yoğun asit içerdiği için donmaya dayanıklıdır, ancak akü boşaldıkça çözelti suya yaklaşır ve donma noktası yükselir. Battery University, düşük şarjlı kurşun asit akünün daha kolay donduğunu ve donan elektrolitin gövdeyi çatlatabileceğini belirtir. Gövdesi şişmiş ya da çatlamış bir aküyü şarj etmeye veya takviyeyle çalıştırmaya çalışmayın; doğrudan değiştirin.
Akünün Zayıfladığını Gösteren İşaretler
Akü genellikle tamamen bitmeden önce birkaç kez uyarı verir. Bu işaretleri kış başında fark etmek, yolda kalmaktan çok daha ucuzdur.
Dikkat etmeniz gereken başlıca belirtiler şunlardır:
- Marş motorunun her zamankinden yavaş ve ağır dönmesi, özellikle sabah ilk çalıştırmada.
- Kontak açıkken farların ya da gösterge ışıklarının marş sırasında belirgin şekilde sönükleşmesi.
- Gösterge panelinde akü ya da şarj uyarı ışığının yanması.
- Start-stop sisteminin uzun süre devreye girmemesi; birçok araç akü zayıfken bu özelliği kendiliğinden kapatır.
- Kutup başlarında beyaz ya da yeşilimsi toz birikmesi, yani oksitlenme.
- Akünün dört beş yaşını geçmiş olması. Kullanım ve iklime göre değişse de pek çok akü bu yaşlarda performans kaybetmeye başlar.
Araç Aküsü Nasıl Test Edilir?
En pratik ev testi, bir multimetreyle akünün dinlenme voltajını ölçmektir. Ölçümün anlamlı olması için araç en az birkaç saat, ideal olarak bir gece çalıştırılmamış olmalıdır; aksi halde şarj sonrası oluşan yüzey gerilimi sonucu olduğundan iyi gösterir. Multimetrenin kırmızı ucunu artı, siyah ucunu eksi kutba değdirmeniz yeterlidir.
Battery University’nin aktardığı Battery Council International tablosuna göre 12 voltluk bir marş aküsünde yaklaşık değerler şöyledir:
- 12,65 V civarı: yaklaşık tam dolu.
- 12,45 V civarı: yaklaşık yüzde 75.
- 12,24 V civarı: yaklaşık yüzde 50.
- 12,06 V civarı: yaklaşık yüzde 25.
- 11,9 V ve altı: boşalmış kabul edilir.
Bu değerler 24 saat dinlenmiş ve yaklaşık 26 derecede ölçülmüş aküye göredir, soğukta okunan rakamlar biraz farklı olabilir. Voltaj iyi göründüğü halde marş zorlanıyorsa akünün kapasitesi düşmüş olabilir; bunu anlamak için servislerde ve akü bayilerinde yük testi yapılır. Kış öncesinde birkaç dakika süren bu test çoğu yerde ücretsiz ya da düşük ücretlidir.
Kış Boyunca Aküyü Korumanın Yolları

Akü, motor çalışırken alternatör tarafından şarj edilir. Sadece beş on dakikalık kısa yollar yapan bir araçta marşın harcadığı enerji tam olarak geri yüklenemez ve akü her gün biraz daha boşalır. Haftada en az bir kez yarım saati aşan, mümkünse şehir dışı bir sürüş yapmak bu açığı kapatmaya yardım eder.
Uzun süre park halinde kalan araçlarda akıllı akü şarj cihazı, ya da halk arasındaki adıyla akü bakım cihazı, iyi bir yatırımdır. Bu cihazlar aküyü aşırı doldurmadan ideal seviyede tutar. Kutup başlarını temizleyip sıkılığını kontrol etmek, aküyü yuvasında sabitlemek ve araç kapalıyken iç aydınlatma, şarj kablosu ya da yol kamerası gibi tüketicileri açık bırakmamak da küçük ama etkili önlemlerdir.
Akü değiştirirken nelere bakmalı?
Yeni akü alırken aracın kullanım kılavuzundaki değerlere uyun. Kapasite (Ah) ve soğuk marş akımı (CCA ya da EN değeri) en az orijinal akü kadar olmalı; soğuk iklimde yaşıyorsanız CCA değeri biraz daha yüksek bir model tercih edilebilir. Start-stop özellikli araçlar genellikle AGM ya da EFB tipi akü kullanır ve bunların yerine standart akü takmak hem sistemi hem aküyü zorlar. Bazı modern araçlarda akü değişiminden sonra yeni akünün araç bilgisayarına tanıtılması gerekir; bu işlemi yapabilen bir servis seçin.
Elektrikli araçlar da bu konunun dışında değil. Çekiş bataryasının yanında kapı kilitleri, ekranlar ve sistemlerin açılışı için ayrı bir 12 voltluk akü bulunur ve o da soğukta zayıflayabilir. Elektrikli araçlarda kışın menzil ve şarj alışkanlıkları için elektrikli araç şarjı rehberimize, lityum pillerin sıcaklıkla ilişkisi için de telefon pil ömrü yazımıza bakabilirsiniz.
Takviye Kablosuyla Çalıştırma: Doğru Sıra

Akünüz bittiyse başka bir araçtan takviye almak en hızlı çözümdür, ama kabloların bağlanma sırası önemlidir. Yanlış sıra kıvılcıma, sigortaların yanmasına ya da elektronik arızalara yol açabilir. İşe başlamadan iki aracın da kontağını kapatın ve kablo uçlarının birbirine değmediğinden emin olun.
Genel kabul gören sıra şöyledir:
- Kırmızı kablonun bir ucunu boş akünün artı (+) kutbuna takın.
- Kırmızı kablonun diğer ucunu sağlam akünün artı (+) kutbuna takın.
- Siyah kablonun bir ucunu sağlam akünün eksi (-) kutbuna takın.
- Siyah kablonun diğer ucunu boş akünün eksi kutbuna değil, arızalı aracın motor bloğunda boyasız metal bir noktaya bağlayın.
- Sağlam aracı çalıştırıp birkaç dakika bekleyin, ardından arızalı aracı çalıştırın.
- Kabloları takma sırasının tam tersiyle sökün.
Aracınızın kullanım kılavuzunda takviye için özel bir bağlantı noktası tarif edilmişse ona uyun. Araç çalıştıktan sonra hemen kapatmayın, en az yarım saat sürerek akünün toparlanmasına fırsat verin. Kış aylarında bagajda takviye kablosu ya da taşınabilir akü başlatıcısı, battaniye ve el feneri bulundurmak iyi bir alışkanlıktır; evdeki hazırlık için acil durum çantası rehberimizdeki listeyi araç için uyarlayabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Araç aküsü kaç yıl dayanır?
Kesin bir süre yoktur, ancak birçok akü üç ila beş yıl arasında değişim ihtiyacı gösterir. Sık kısa yol, aşırı sıcak ya da çok soğuk iklim ve uzun süreli park bu süreyi kısaltabilir.
Akü bittiğinde araç ne kadar çalıştırılmalı?
Takviyeyle çalışan bir aracı en az yarım saat sürmek, akünün bir kısmını geri doldurmak için genellikle yeterlidir. Akü tamamen boşaldıysa bir şarj cihazıyla tam doldurmak, sadece alternatöre güvenmekten daha sağlıklıdır.
Rölantide beklemek aküyü şarj eder mi?
Rölanti aküyü şarj eder, ama verim düşüktür ve uzun süre beklemek yakıt israfına yol açar. Kısa bir sürüş, aynı sürede rölantiye göre aküye daha fazla enerji kazandırır.
Bakım gerektirmeyen akü gerçekten bakımsız mıdır?
Bu akülere su eklenmez, ama tamamen ilgisiz bırakılmaları da doğru değildir. Kutup başlarının temizliği, sağlam bağlantı ve uzun parklarda şarj seviyesinin korunması onlar için de geçerlidir.
Akü kışın evin içine alınmalı mı?
Günlük kullanılan bir araçta buna gerek yoktur; dolu bir akü kış koşullarına dayanacak şekilde üretilir. Haftalarca kullanılmayacak bir araçta ise aküyü sökmek yerine akıllı şarj cihazıyla dolu tutmak daha pratiktir.
Tik Tak Bilgi Tik Tak Bilgi